Տեղեկատու գրադարան · Երևան · Հիմնադրվել է 2026-ին

Ակվասքեյփինգ Հայաստանում․ բուսական ակվարիումի ուղեցույցներ

Առաջին անգամ՝ ոճերն ու դրանց ծագումը, մրցույթներն ու հաղթողները, քարերն ու ջրի քիմիան, ձկների ու բույսերի բնական հայրենիքը և Հայաստանի ակվարիումային կյանքի իրական պատկերը։

Օգնեք զարգացնել ակվասքեյփինգը հայերենով։ Մեր նպատակներից է ստեղծել օգտակար հայերեն նյութեր։ Օգտվում ենք անգլերեն ու ռուսերեն աղբյուրներից, և որոշ հայերեն անվանումներ կամ եզրույթներ կարող են ուղղման կարիք ունենալ։ Սիրով կընդունենք ձեր օգնությունը՝ հայերեն տարբերակն ավելի պարզ ու ճշգրիտ դարձնելու համար։

Սկսեք այն ամենով, ինչ արդեն ունեք։ Ընտրեք տարբերակ, որը կարող եք փորձել այս շաբաթ, ծանոթացեք ծախսերին և սկսեք պարզ ուղեցույցով։

Սկսեք այստեղից

Սկսեք տարայից, տեղական քարից ու Երևանում հասանելի բույսերից։

Ակվասքեյփինգը կարելի է սկսել փոքր տարայով և մի քանի լավ ընտրված կենդանի օրգանիզմով։ Այս ութ գաղափարները կօգնեն առաջին ակվարիումը դարձնել պարզ, մատչելի և Հայաստանի պայմաններին հարմար։

Հաշվարկված տարբերակներից ամենամատչելին տարան է

Կարող եք սկսել երեք լիտրանոց տարայով՝ մոտ 12,000 դրամ ծախսով։ Խնամքի համար նախատեսեք շաբաթական մոտ 10–15 րոպե1.

Կա նաև առանց ծախսի տարբերակ

Գետի նստվածքի երկու գդալ, երեք չորացած տերև, նույն տեղից վերցրած ջուր, խոհանոցային տարա և բամբակե կտոր։ Կենդանիներ չեք ավելացնում և ոչինչ չեք գնում։ Հենց այս պայմաններում առվակի նստվածքից դուրս են եկել օստրակոդներ ու բդելոիդ անվաորդեր, և նոր առանձնյակներ դեռ հայտնվել են չորրորդ շաբաթվա հաշվարկի ժամանակ2.

Ծանծաղ տարային օդային պոմպ պետք չէ

Թթվածինն անցնում է ջրի մակերեսով, ուստի մուտքը կախված է մակերեսից, իսկ պահանջը՝ ծավալից։ Բաժանելիս ծավալը կրճատվում է, և մնում է միջին խորությունը․ մոտ 0.40 մ կամ ավելի փոքր խորությամբ, առանց օդավորման տարան թթվածինը վերականգնում է մեկ ամառային գիշերվա ընթացքում3։ Խորությունը նվազեցնելը անվճար է, պոմպ գնելը՝ ոչ։

Ձևավորման տասներկու նյութ կա հենց մեր բնության մեջ

Ձևավորման նյութերի ցանկի 34 նյութից 17-ը միայն ներմուծվում է, 5-ը վաճառվում է Երևանում, իսկ 12-ը կարելի է գտնել Հայաստանում4. Այդ տասներկուսից վեցը նշված է որպես ջրի քիմիան չփոխող՝ բազալտ, հրաբխային խարամ, լավաքար, հրաբխային տուֆ, օբսիդիան և պեմզա4․ այստեղ դրանք շինանյութ են, ոչ միայն ակվարիումային ապրանք։ Տասներկուսից երկուսը երբեք չպետք է դնել ակվարիում4․ ձևավորման նյութերի էջում նշված են դրանց անուններն ու ճանաչման նշանները։

Ձկների տասնյոթ տեսակ ջեռուցիչ չի պահանջում

Կենդանիների ցանկի 110 տեսակից 17-ը նշված է որպես ջեռուցիչ չպահանջող5․ ջեռուցվող երևանյան բնակարանում դա նշանակում է 19–23 աստիճան ունեցող ակվարիում՝ առանց առանձին տաքացման։ Սա նրանց պահելու հարմար ջերմաստիճանն է, ոչ թե զիջում։ Այսպիսով սկզբից կարող եք չգնել ջեռուցիչ և չծախսել դրա ձմեռային էլեկտրաէներգիան։

Ձեր առաջին բույսերը կարող են անվճար լինել

Նախքան բույսեր գնելը տեղական ակվարիումային խմբերում հարցրեք ավելորդ կտրոնների մասին։ Ուրիշի ակվարիումի էտված ճյուղերով կարող եք սկսել ձեր փոքրիկ այգին։ Գտեք բույսեր՝ փոխանակելու կամ գնելու համար.

Կարբոնատային քարի ազդեցությունը սահման ունի

Կալցիտը դադարում է լուծվել, երբ ջուրը հագենում է։ Առանց ածխաթթու գազի ավելացման սահմանը մոտ 3 dGH և 3 dKH է, իսկ գազի ավելացման դեպքում՝ մոտ 10 և 107։ Եթե ջրի կարծրությունն արդեն այդ սահմանից բարձր է, քարը այն ավելի չի բարձրացնում։ Այս հաճախ քննարկվող ազդեցությունը սահմանափակ է։

Օգտագործեք այստեղ հասանելի նյութերը

Գեղեցիկ բուսական ակվարիումի համար բավական են տեղական քարը, սովորական լուսավորությունը, պարզ ֆիլտրումը և դիմացկուն բույսերը։ Հայաստանի խանութների ուղեցույցում տեղական տեսականին մեկ տեղում է, իսկ հատուկ ներմուծվող ապրանքանիշերը մնում են լրացուցիչ ընտրություն։8

Փորձեք լճակի կյանքով տարա, ուսումնասիրեք վեց պարզ տարբերակ, կամ ստեղծեք ակվարիում պատուհանագոգին։ Ուզո՞ւմ եք համախոհներ գտնել։ Միացեք ակումբին.

Մեր նպատակը

Հայաստանին պետք է ակվասքեյփինգի տեղեկատու՝ իր ջրին, քարերին, բույսերին ու եղանակներին համապատասխան։

Տասնամյակների ակվարիումային գաղափարներ կգտնեք The Aquatic Gardenerամսագրում, որը լույս է տեսնում 1985-ից։ Հոդվածների ցանկը կարող եք դիտել անվճար։9 Այստեղ կիմանաք նաև Երևանի ծորակի ջրի, տեղական քարի, Սևանա լճի և բույսեր գտնելու վայրերի մասին։

Ուզում ենք, որ այս ամենի մասին հայերեն սովորելը հեշտ լինի։

Բացահայտեք ակվարիումային գրքերն ու հոդվածները

The Aquatic Gardener, 1985–20269

41
տարի հրատարակվում է
163
համար՝ յուրաքանչյուրն իր PDF-ով
1,228
հոդված՝ ուսումնասիրելու համար
318
հեղինակ
49
հոդված՝ Takashi Amano-ից
Գտեք գաղափարներ հաջորդ ակվարիումի համար, սովորեք՝ ինչպես են աճում բույսերը, կամ ուսումնասիրեք Takashi Amano-ի աշխատանքները։

Բացահայտեք Սևանա լիճը

Մեկ լիճ՝ հարյուր տարվա բացահայտումներով։

Ծանոթացեք Սևանա լճի բույսերին, ջրին ու կենդանական աշխարհին՝ կարդալով 356 անվճար գիտական հոդված՝ հրապարակված 1927-ից 2023 թվականներին10։ Ահա երեք թեմա՝ սկսելու համար։

Բույսերը ջրի տակ

Որտե՞ղ են Սևանում աճում մամուռներն ու խարային ջրիմուռները։ Կարդացեք 1951 թ. հետազոտությունը՝ այս ստորջրյա բույսերի և նրանց աճելու խորությունների մասին։

Փոքրիկ կենդանի կերի աճեցում

Դաֆնիաները մանր ջրային կենդանիներ են, որոնցով սնվում են ձկները։ 1957 թ. հետազոտությունը պատմում է դրանց աճեցման մասին։

Կյանքը լճի հատակին

Ծանոթացեք ծովախեցգետին հիշեցնող փոքրիկ գամարուսներին՝ Սևանում նրանց կյանքի մասին 1948 թ. հետազոտությամբ։

Բացեք ամբողջ ցանկը՝ 356 Հոդվածներ Սևանի մասին։ Որոնեք ըստ թեմայի կամ հեղինակի, ապա ներբեռնեք հոդվածը։ Անգլերեն վերնագրերն օգնում են կողմնորոշվել ռուսերեն բնօրինակների մեջ։

Գրադարանը

Ի՞նչ կուզեք ուսումնասիրել։

The Enchanted Garden
Լուսանկար՝ Shay Fertig · CC BY-SA 3.0

Ոճերն ու պատմությունը

Իվագումի (Iwagumi), բնության ակվարիում (Nature Aquarium), հոլանդական, բիոտոպային, ջունգլիի ոճեր, Walstad և վաբի-կուսա (Wabi-Kusa)։ Որտեղի՞ց են եկել և ո՞ր կանոններն են հիմնավորված։

Time
Լուսանկար՝ 조재선 · CC BY-SA 3.0

Մրցույթներն ու հաղթողները

IAPLC, AGA-ի և բիոտոպային մրցույթներ։ 117 հաստատված արդյունք, 94 ակվասքեյփեր,11 իսկ անհատական էջեր՝ այնտեղ, որտեղ պաշտոնական տվյալները բավարար մանրամասներ ունեն։

Իվագումի ոճի քարի մանրամասները
Լուսանկար՝ Moritz Holzinger · CC BY-SA 3.0

Նյութերն ու ջրի քիմիան

Սեյրյու (Seiryu), վիշապաքար (Dragon stone, Ohko), լավաքար, «փղի կաշի» (Elephant Skin)։ Հատակային նյութեր, ածխաթթու գազ, լույս, ֆիլտրում, KH, GH և ազոտի շրջապտույտի ընթացքը։

Կարմիր նեոնների խումբ՝ մամուռով ու բարակ խոտանման բույսերով պատված քարե գագաթի վերևում։ Ձախում երկար ժապավենաձև տերևներ են, առջևում՝ կարմիր ցողունային բույսեր։
Լուսանկար՝ chuttersnap · Unsplash

Ակվարիումի բնակիչներն ու նրանց ծագումը

Ձկներ, ծովախեցգետիններ, խխունջներ ու բույսեր՝ իրենց բնական գետային համակարգով, առևտրային ճանապարհով և վայրի բնությունից հավաքված կամ բուծված լինելու տեղեկությամբ։

Փիրուզագույն լիճ՝ չոր խոտով լանջից։ Մոտակա ափին ցածր տներով գյուղ է՝ վառ վարդագույն ու կարմիր տանիքներով, հեռվում՝ մերկ բլուրներ։
Լուսանկար՝ Artem Chernykh · Unsplash

Ակվարիումային կյանքը Հայաստանում

Gazanik, Aquaman, Aquavita․ ինչ կարելի է գնել այստեղ և ինչն է պետք ներմուծել։ Սևանա լիճը, գետերը և տեղական տեսակների ցանկը։

Սրճարանի վաճառասեղան՝ երկու կանաչ կախովի լամպով։ Գրքերի, ապակե տարաների և կախվող սենյակային բույսի կողքին փոքր բուսական ակվարիում է։
Լուսանկար՝ ph-c-sang · Unsplash

Ինչ կարդալ

Ընտրեք հաջորդ գիրքը կամ կարդացեք հոդված։ Անվճար հասանելի աշխատանքները հստակ նշված են։

Փոքր բուսական ակվարիում
Լուսանկար՝ Tdwittt · CC0

Երեխաների համար

Յուրաքանչյուր նյութի երկու տարբերակ․ մեկը հինգ տարեկան երեխայի համար՝ մեծահասակի ընթերցմամբ, մյուսը՝ երրորդ դասարանցու ինքնուրույն ընթերցման համար։

Լայնատերև անուբիասի խիտ թուփ՝ մամռապատ փայտի վրա։ Ձախ կողմում փոքր նարնջասպիտակ խխունջ է։
Լուսանկար՝ Josephina Kolpachnikof · Unsplash

Աղբյուրներ և հղումներ

Յուրաքանչյուր էջ ունի աղբյուրներ՝ վերնագրով, հեղինակով, հրատարակությամբ, տարեթվով, հասցեով ու դիտման ամսաթվով։ Երբ տարածված խորհուրդներն ու հետազոտությունները տարբերվում են, բերվում են երկուսն էլ։

Գնումներ Հայաստանում

Եթե այս շաբաթ գնում եք պլանավորում, բացեք խանութների ցանկը։

Սա այն վայրերի ցանկն է, որտեղ կարող եք դիմել, և կայքի ամենագործնական էջերից է։ Երեք քարտեզային աղբյուրից կազմված մեկ ցանկ՝ 849 վայր քսան քաղաքում, յուրաքանչյուրի համար նշված թաղամասով և գործունեության տեսակով։15 Ընտրեք ձեր թաղամասը և կստանաք վայրերի ցանկ, որը կարող եք շրջել մեկ կեսօրում։

Ցանկը ցույց է տալիս քարտեզներում գրանցված խանութները, բայց չի գնահատում դրանց որակը։ Համայնքի էջում կգտնեք այն վայրերը, որոնց հետ մարդիկ արդեն ծանոթ են։

Խանութների ցանկը

Մարդիկ

Գտեք բույսեր ու ակվարիումներ սիրող մարդկանց։

Հարց տվեք, փոխանակեք կտրոններ կամ գտեք օգտագործված ակվարիում։ Սկսեք Facebook-ի Հայաստանի ակվարիումային համայնքից16կամ միացեք Telegram-ի ռուսախոս բուսասերների համայնքին, որտեղ կան ակվարիումների, տերարիումների, վաճառքի և փոխանակման զրույցներ։

Ուզո՞ւմ եք Telegram-ի հրավեր։ Գրեք մեզ Instagram և մենք կօգնենք միանալ։

Համայնք և խանութներ

Մեր առաջարկը

Ակումբը միմյանց ճանաչող մարդիկ են․ մեր երկրի չափերի դեպքում դա լիովին իրագործելի է։

Հանդիպումներ, բույսերի մասին քննարկումներ և կտրոնների փոխանակում։ Դրանից կարող են ծնվել միասին ստեղծված ակվարիում՝ միջազգային մրցույթի համար, և լուսանկարչական ուղղություն՝ կանոններով, որոնցով կարող եք հենց այսօր գնահատել ձեր լուսանկարը։ Ամբողջ առաջարկը ակումբի էջում է, ներառյալ այն քայլերը, որոնց համար բավական են ձեր ունեցած ակվարիումն ու հեռախոսը։

Ակումբը

Բաց հարց

Հայ ակվասքեյփերներն արդեն ձևավորում են իրենց զբաղմունքի լեզուն։

Այսօր օգտագործվում է երեք ձև։12 Յուրաքանչյուրն իր կիրառությունն ունի՝ պաշտոնական տեքստից մինչև խանութում պարզ զրույց։

Ջրային լանդշաֆտի ձևավորում

Նկարագրական անվանում՝ ջրային լանդշաֆտի ձևավորում։ Հարմար է պաշտոնական փաստաթղթերի համար։

Ակվարիումի ձևավորում

Առօրյա ձև՝ ակվարիումի ձևավորում։ Օգտագործվում է խանութներում և սիրողների զրույցներում, ուստի կարող է դառնալ ամենատարածվածը։

Ակվասքեյփինգ

Ուղղակի փոխառություն՝ տառադարձված։ Օգտագործվում է ակվասքեյփերների առցանց շփման մեջ։ Հստակ և միանշանակ անվանում է։

Կայքն օգտագործում է երեքն էլ՝ նշելով դրանց տարբերությունը։ Մեկն ընտրելուց առաջ կբացատրենք ընտրության պատճառը։ Բառերի մասին

Peter Kirwan-ի Mountainscape-ը
Լուսանկար՝ Peter Kirwan · CC BY-SA 3.0

Peter Kirwan-ի Mountainscape-ը՝ ամբողջ բնապատկեր քարից, բույսերից և բաց ջրային տարածությունից։ Լուսանկարների հեղինակները

Հայաստանից առաջին մրցութային աշխատանքը կարող է սկսվել այստեղ։

IAPLC-ի և Aquatic Gardeners Association-ի արխիվները ցույց են տալիս, թե աշխարհի տարբեր մասնակիցներն ինչպես են կառուցում կադրը, լուսանկարում ու ներկայացնում աշխատանքները։1411 Մրցույթի ուղեցույցն այդ օրինակները վերածում է գործնական քայլերի՝ պատրաստ ակվարիումից մինչև ուղարկված լուսանկար։

Ինչպես մասնակցել՝ հայերեն

  1. Տարբերակներ՝ ծախսերի հաշվարկով։ Վեց քիչ խնամք պահանջող տարբերակ՝ տարայի, ջրի ծավալի, միջին խորության, թթվածնի վերականգնման ժամանակային հաստատունի, կենդանիների քանակի, սարքավորումների, շաբաթական խնամքի ժամանակի, դրամով ընդհանուր արժեքի և հնարավոր խնդրի նշումով։ Ամենափոքրը՝ երեք լիտրանոց տարան, արժե մոտ 12,000 դրամ և պահանջում է շաբաթական 10–15 րոպե։ Ստուգված գները վերցված են խանութների ապրանքային էջերից, գնահատականները մերն են, և սովորական խնամքի համար նախատեսեք շաբաթական մոտ 10–15 րոպե․ ժամանակը կախված է ձեր ակվարիումից ու խնամքի ձևից Ամբողջ նկարագրությունը՝ ֆիզիկայով և հնարավոր խնդիրներով՝ պարզ խնամքի էջում.
  2. Trujillo, J., Schwing, C.D., Muturi, E.J. and Cáceres, C.E. (2023). Heterocypris incongruens maintains an egg bank in stormwater habitats and influences the development of larval mosquito, Culex restuans. Ecology and Evolution 13(8): e10445։ Ազատ հասանելիություն։ Ձվերից դուրս գալու փորձի ընթացքը, առվակի նստվածքից ստացված խմբերը և չորրորդ շաբաթում շարունակվող հայտնվելը։ DOI 10.1002/ece3.10445։ Օգտագործված է՝ լճակի կյանքը տարայի մեջ. ազատ հասանելիություն
  3. Թթվածնի վերականգնման մեր հաշվարկը։ Հրապարակված աղբյուր չէ։ Գազափոխանակման երկթաղանթային արտահայտությունը բաժանված է ծավալին և գրված միջին խորությամբ․ արագության հաստատունը k/d է, իսկ ծավալը կրճատվում է։ 0.40 մ սահմանը այն խորությունն է, որի դեպքում ժամանակային հաստատունը փոքր է ամառային գիշերվա տևողությունից՝ գազափոխանակման արագության հրապարակված միջակայքի միջին արժեքով։ Այդ արագությունը փոքր, քամուց պաշտպանված ջրային մարմինների հրապարակված միջակայքն է, ոչ թե կոնկրետ տարայի չափում․ ուստի էջում տրված է ամբողջ միջակայքը, ոչ թե մեկ թիվ։ Հաշվարկները, աղյուսակներն ու սկզբնական տվյալները՝ պարզ խնամքի էջում և ֆիզիկայի էջում. հաշվարկված է, հնարավոր է կրկնել, անկախ ստուգում չի կատարվել
  4. Կայքի ձևավորման նյութերի տվյալները։ 34 նյութ՝ երկրաբանական նկարագրությամբ, GH-ի ու KH-ի վրա ազդեցությամբ, տվյալների վստահելիությամբ և Հայաստանում հասանելիությամբ․ 17-ը միայն ներմուծմամբ, 5-ը վաճառվում է Երևանում, 12-ը կարելի է գտնել երկրում։ Վերջիններից վեցը նշված է որպես իներտ, իսկ սուլֆիդներով հանքայնացված քարն ու քարաղը՝ երբեք չօգտագործելու նշումով։ Անվանումների շփոթությունները, աղտոտման քարտեզն ու ճանաչման նշանները՝ ընտրեք քարեր ու փայտ.
  5. Կայքի կենդանիների և բույսերի ցանկերը։ : 110 տեսակ, որոնցից 17-ը ջեռուցիչ չի պահանջում, 76-ը՝ պահանջում է, իսկ 17-ի տվյալը դեռ լրացված չէ։ Բույսեր՝ 93, որոնցից 34-ը նշված է Gazanik-ում, 20-ի համար կա խանութի գին, իսկ այդ 34-ից 15-ը ածխաթթու գազի ավելացում չի պահանջում։ Երկու ցանկերում էլ յուրաքանչյուր գրառումն ունի աղբյուրներ։ Տես՝ ընտրեք ձուկ և ընտրեք բույս.
  6. Կալցիտի սահմանի մեր հաշվարկը։ Հրապարակված աղբյուր չէ։ Կալցիտի կարբոնատային հավասարակշռությունը լուծված է 25 °C-ում՝ լուծված ածխաթթու գազի հաստատուն քանակով, 2[Ca2+] = [HCO3-] լիցքային հաշվեկշռով և առանց ակտիվության ուղղումների։ Օդի հետ հավասարակշռության դեպքում՝ 420 ppm, ստացվում է 19.4 mg/L կալցիում և 2.7 dGH։ Գազի ավելացման տողերը հաշվված են հաստատուն լուծված խտությամբ՝ մոտ 10 dGH և 10 dKH արդյունքով։ Կարծրությունն աճում է ածխաթթու գազի խորանարդ արմատին համամասնորեն, ուստի մթնոլորտային թվի փոփոխությունը քիչ է ազդում։ Հաշվարկները, հաստատուններն ու ստուգումը՝ ընտրեք քարեր ու փայտ և քիմիայի էջում. հաշվարկված է, հնարավոր է կրկնել, անկախ ստուգում չի կատարվել
  7. Հայաստանի խանութների ուսումնասիրությունը։ Խանութների ուսումնասիրության ընթացքում ADA, Tropica, Chihiros, Seachem, Twinstar, UNS, Aquario, Do!Aqua կամ 2Hr Aquarist ապրանքների առկայություն չի հաստատվել։ Նշված է նաև դրանց փոխարեն հասանելի տեղական տեսականին։ Սա ուսումնասիրության արդյունքն է, ոչ ապացույց, թե երկրում որևէ օրինակ չկա։ Մանրամասները՝ Հայաստանի ակվարիումային կյանքի մասին.
  8. The Aquatic Gardener ամբողջական ցանկ, 1985–2026։ Aquatic Gardeners Association-ի համարների ու հոդվածների հրապարակված ցանկը։ 163 համար, 318 հեղինակ, 1,228 հոդվածային գրառում, 495 բանալի բառ, Takashi Amano-ի 49 գրառում։ Armenia, Caucasus, Sevan, Georgia, Turkey և Iran որոնումներով արդյունք չի գտնվել։ Հաշվարկը՝ ընթերցանության էջի համար. հաշվված է 2026 թ. սեպտեմբերի 8-ին
  9. Սևանի մասին գրականության մեր ցանկը։ աղբյուրը՝ arar.sci.am՝ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի համահայկական թվային գրադարանից։ Կատարվել է 29 որոնում, որոնցից 28-ը՝ ռուսերեն, ապա ուսումնասիրվել են կայանի աշխատությունների արխիվային գրառումները։ Կայանի 1923 թ. հիմնադրման և հաստատությունների պատմության աղբյուրը՝ Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոնի պատմության էջը։ Քանակները հաշվարկվում են տվյալներից։ Ամբողջ ցանկը՝ իր ընդգրկմամբ՝ Սևանի արխիվի էջում. կազմված է 2026 թ. սեպտեմբերի 9-ին
  10. Կայքի հաստատված մրցութային արդյունքները։ 117 արդյունք և 94 ակվասքեյփեր՝ ըստ պաշտոնական մրցութային գրառումների․ AGA-ի ցուցադրության արխիվը, AGA 2025-ի արդյունքները, IAPLC-ի գլխավոր մրցանակի արխիվը և պատկերասրահը, CIPS CIAC-ի արդյունքների հայտարարությունները և JBL-ի BADC 2015 զեկույցը։ Տվյալները հրապարակված են կայքի հետ՝ քանակը ստուգելու համար։ 2026 թ. սեպտեմբերի 8
  11. Armenian Translations for Aquascaping՝ տրամադրված անմիջապես, առցանց չհրապարակված, ինչպես նաև bararan.am և Nayiri բառարանային շտեմարանները։ Ըստ այս աղբյուրների՝ Լեզվի կոմիտեն ակվասքեյփինգի հայերեն եզրույթ չի հրապարակել, և երկու բառարաններում էլ այն չկա։ Մանրամասները՝ հայերեն բառարանում. ստուգված է 2026 թ. սեպտեմբերի 8-ին
  12. IAPLC2021 World Ranking Announcement, IAPLC-ի նորություններ, Aqua Design Amano, 2021 թ. օգոստոսի 28։ iaplc.com/e/2021/08/28/results21/։ Մասնակցության ռեկորդային տարի՝ 2,617 աշխատանք 84 երկրից ու տարածքից։ Երկրների ցանկում որոնվել է Հայաստանը, նաև համեմատվել է AGA-ի ցուցադրության արխիվի հետորտեղ նույնպես Հայաստանից մասնակից գրանցված չէ։ դիտվել է 2026 թ. սեպտեմբերի 8-ին
  13. Կայքի վայրերի միավորված ցանկը։ {city}-merged.json․ յուրաքանչյուր քաղաքի Google, Yandex և OpenStreetMap գրառումները համադրված են՝ պահպանելով աղբյուրները։ Դիտվել է 2026 թ. սեպտեմբերի 9-ին։ Տվյալներում կա 849 վայր քսան քաղաքում, որոնցից 113-ը հաստատվում է մեկից ավելի աղբյուրով։ Գրառումը նշանակում է, որ վայրը նշված է քարտեզում, ոչ թե որ այն այցելել են։ Ամբողջ ցանկը՝ խանութների ցանկում.
  14. Ակվարիումիստների Ակումբ Հայաստանում / Клуб Аквариумистов Армении. Մոտ 7,900 անդամ, հայերեն ու ռուսերեն, ակտիվ՝ 2026-ին։ Օգտագործվել են խմբի բաց տվյալները, ոչ թե գրառումների բովանդակությունը։ facebook.com/groups/AquariumistClubArmenia Մանրամասները՝ համայնքի և խանութների էջում. դիտվել է 2026 թ. սեպտեմբերի 9-ին